آنچه لازم است در مورد آنفلوانزای پرندگان بدانید!

آنچه لازم است در مورد آنفلوانزای پرندگان بدانید!

آنچه لازم است در مورد آنفلوانزای پرندگان بدانید!

ویروس هاي آنفلوانزا در خانواده ارتومیکســوویروس قرار دارند. اندازه این ویروس ها 120-80 نانومترو متشکل از 8 قطعه مولکول RNA با آرایش مارپیچي است. دو دسته ترکیب پروتئیني نیز در ساختار این ویروس حضو دارند که شامل پروتئین هاي همراه مولکول RNA  که با نام نوکلئوپروتئین ها شناخته شده و نیز پروتئین هاي ماتریکس که قسمت اول یعني ژنوم را احاطه کرده اند. پروتئین هاي ماتریکس را نیز لایه اي از مولکول هاي لیپید (چربي) متشــکل از برجستگي هاي گلیکوپروتئیني پوشش داده است. این پروتئین هاي برجسته به نام هماگولوتینین ( H ) و نورامیداس ( N ) مي باشد. تا کنون 9 نوع پروتئین نورامیداس و 17 نوع پروتئین هماگلوتینین شناسایي شده اند.

آنتي ژن هاي فوق مبناي نام گذاري تحت تیپ هاي مختلف این ویروس مي باشند. در حال حاضر خانواده ارتومیکسوویروس شامل چهار جنس به نام هاي ، ویروس آنفلوانزاي تیپ A ، ویروس آنفلوانزاي تیپ B ویروس آنفلوانزاي تیپ C و ویروس هاي مشــابه توگوویروس ها مي باشــند. تا کنون فقط ویروس آنفولانزای تیپ A از پرندگان جدا شده است . در واقع تیپ A بین پستانداران و پرندگان مشترک است.

آنتي ژن هاي نوکلئوپروتئین و ماتریکس آنفلوانزاي تیپ A پرندگان ، انسان ، خوک،  اسب ، راسو و وال با یکدیگر تشابه زیادي دارند.

 ویروس آنفلوانزا توانایی بالایي در إیجاد آرایش ها و ترکیبات جدید به ویژه در قســمت مربوط به هموگلوتینیــن دارد و البته جایگاه هاي آنتي ژني نورامیداس و هماگلوتینین هر دو تحت تغییر بوده و در صورت افزایش مقاومت میزبان هاي یک جمعیت، ویروس براي مقابله با مقاومت میزباني از این قسمت دچار تغییر خواهد شد. به همین دلیل همواره احتمال رویارویي با ویروس جدید وجود دارد.

آنچه لازم است در مورد آنفلوانزای پرندگان بدانید!اپیدمیولوژي بیماري

اولین بار در ســال 1878بیماري ناشی از این ویروس با نام طاعون طیور شــناخته شد. استفاده از این نام به دلیل تلفات بسیاربالا بود. در سال 1901 ویروسي بودن عامل این بیماري مورد شناســایي قــرار گرفت  ولی تا سال 1955 ارتباط آن با آنفلوانزاي پســتانداران شــناخته شــده نبود. در این بین ویروس هاي آنفلوانــزاي دیگر و نیز از پرندگان جدا شدند که علی رغم قرارگیري در گروه A  قابلیت بیماري زایي کمي داشتند. تا کنون فقط ویروس هاي آنفلوانزاي نوع  A از پرندگان جدا سازي شده است. تا قبل از دهه 1970 پرندگان وحشي آبزي به عنوان مخزن ویروس آنفلوانزا شناسایي نشده بودند.

انتقال و گسترش بیماري

مهاجرت پرندگان از عوامل بســیار مؤثر انتشار ویروس می باشد. پرندگان آلوده از راه ترشحات تنفسي یا مدفوع، ویروس را دفع مي کنند. انتقال از طریق اشیا یا لوازم آلوده نیز امکان پذیر است. این ویروس از راه تخم به جز یک مورد استثنا (مرغ شاخ دار) جنین قابل انتقال نمي باشــد، هرچند سطح تخم هاي آلوده قابلیت انتقــال ویروس را دارند. انتقال عفونت از پرندگان وحشــي به ظاهر ســالم نظیر اردک ها، غاز، ســار و پرندگان اهلي ثابت شده است.

هم چنین پرندگان وحشي نیز با علایم بارز بیماري نیز قابلیت انتقال عفونت به پرندگان اهلي را دارند. پرندگان مهاجر آبزي به عنوان  مخزن ویروس آنفلوانزاي A شناخته شده و از این راه احتمال انتقال عفونت به پستانداران از جمله انسان را بوجود می آورند.

پرنده آلوده از روز پنجم به بعد از عفونت تا هفته ها عامل دفــع ویروس خواهد بود. پرنــده هاي آبزي آلوده ممکن اســت فاقد علایــم بالیني بوده و در صــورت همراهي سایر عوامل عفوني یا در اثر استرس شدید، بیماري به شــکل بارز دیده شود. در حدود  30-21 درصد پرندگان آبزي از جمله غازها  و اردک هاي وحشي نیم کره شمالي حامل این ویروس هستند و مقاومت ژنتیکي این دســته از پرندگان (ماکیان ســانان آبزي) موجب حمل این ویروس بدون علایم بالیني شده اســت و تبدیل آنها به مخزن ویروس شده است.

آنچه لازم است در مورد آنفلوانزای پرندگان بدانید!علایم بالیني و میزبان ها

علایم بالیني به سه عامل حدت ویروس ، گونه پرنده و سطح ایمني میزبان بستگي دارد.

 عفونت با ویروس آنفلوانزا طیف وسیعي از عوارض بالیني از جمله عفونت تحت بالیني ( بدون علایم بارز)  تا مرگ ناگهاني را در بر دارد. شکل فوق حاد بیماري با دوره بسیار کوتاه بعد از تظاهر علایم بالیني یا مرگ ناگهاني همراه است.

 علایم بالیني در پرندگان بیمار به طور عمده شامل علایم تنفســي مي باشد ولي در شــکل فوق حاد بیماري با علایم عصبي نیز روبرو هستیم.

این ویروس علاوه بر پرندگان وحشي مهاجر و طیور صنعتي از پرندگان نظیر مرغ مینا ، مرغ عشــق ، کاسکو، کاکاتوي تاج زرد، طوطي طوق صورتي ( ملنگــو ) ، طوطي هاي آوازه خوان، آمازون پیشاني زرد، انواع توراکو و پرندگان شکاري و گنجشک سانان جدا سازي شده است.

علایم بالیني شــامل تب ، بي حالي ، بي اشتهایي ، تنفس سخت و تورم ســینوس ها است. در موارد نادر علایم عصبي نیز دیده مي شود.

عمده علایم گفته شــده مختص این بیماري نمي باشند. به عبارت دیگر تشــخیص بیماري از راه علایم بالیني معتبر نمي باشد و تشخیص قطعي بر اســاس جداسازي ویروس و تعیین ســویه آن انجام مي گیرد. نشانه هاي بالیني بیماري آنفلوانزا در طوطي ســانان با توجه به سویه ویروس متفاوت است. طوطي هاي مبتلا به شکل رایج ویروس دوره دو هفته اي از بــي حالي به همراه علایم عصبي ( عدم تعادل ، چرخش گردن ) از خود بروز داده اند.

 التهاب شدید کیسه هاي هوایي، التهاب ناي و بزرگ شدن طحال نیز از علایم کالبد گشایي مي باشند.

پیشگیري

با توجه به توضیحات داده شده مهم ترین راه پیشگیري از ابتلاي پرندگان ، جلوگیري از ارتباط با پرندگان وحشي آبزي و در صورت نیاز واکسیناسیون آنها مي باشد، هم چنین بعد از مســافرت به مناطق آلوده باید کلیه لوازم شست و شو ضد عفوني شوند. از آنجایي که پرندگان خانگي مخزن ویروس محسوب نمي شوند نگراني در مورد انتقال عفونت از این پرندگان به صاحبــان آنها وجود ندارد. البته گفته فوق در حالتي اســت که پرنده خانگي از نوع وحشي و صید شده از طبیعت نباشد. تا کنون گزارشــي از انتقال ویروس فوق حادي که اخیراً  در کشــور شناســایي شده است ( H5N1 )  به انسان وجود نداشته و هشدارها و اقدامات انجام شده صرفاً جهت کاهش احتمال تطبیق ویــروس با میزبان انساني مي باشد.

آنچه لازم است در مورد آنفلوانزای پرندگان بدانید!

دکتر علی برهانی کیا/دامپزشک پرندگان زینتی و حیوانات خاص، کلینیک آوین

منبع: ماهنامه نسخه حیوانات

Share this post

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *