بیماری­ های کلیوی در پرندگان

ازجمله بیماری­ هایی که در پرندگان دیده می­شود و نیاز به تشخیص و درمان به موقع دارد، عوارض کلیوی است. نکته مهم در مورد این دسته از مشکلات، این است که در اغلب مواقع، علائم خفیف بوده و معمولاً به آن توجه نمی ­شود. بیماری های کلیوی در پرندگان به طور عمده بخشی از عوارض یک بیماری عمومی است که شماری از اندام­ های بدن را مبتلا نموده که کلیه نیز یکی از ارگان های درگیر می ­باشد، با این حال ابتلای کلیه به بیماری، بدون درگیری اولیه عمومی نیز محتمل می­ باشد.

برون­ ده غیرطبیعی کلیه­ ها شامل: پر ادراری، کم ادراری، عدم دفع ادرار و تغییر رنگ اورات از سفید طبیعی به رنگ سبز، قهوه ­ای مایل به زرد تا شکلاتی می­باشد.

به طور معمول پرنوشی متعاقب دفع ادرار زیاد دیده می­شود و ممکن است با علایم دیگری نظیر بی­ حالی، کم آبی بدن و حتی تشنج همراه باشد. باید توجه داشت که پرنوشی می­تواند علت اولیه دفع زیاد ادرار (برای مثال موارد رفتاری) یا متعاقب ادرار زیاد و به منظور تأمین آب از دسته رفته باشد (برای مثال مشکلات هورمونی). با این حال در برخی از مشکلات کلیوی، حجم ادرار تغییر چندانی نمی­کند.

مقدار طبیعی برون­ ده کلیه با توجه به گونه، سن و شرایط فیزیولوژیک متفاوت خواهد بود. به طور کلی عوامل آسیب ­رسان کلیوی را می ­توان به گروه­ های زیر تقسیم نمود :

عفونت­ های باکتریایی

عوامل باکتریایی اغلب از طریق خون، خود را به کلیه رسانده و منجر به نفریت بینابینی و نفریت گلومرول­ ها می­شوند. در چنین مواردی تهیه نمونه کشت از ادرار توصیه می­شود و تهیه نمونه کشت خون چندان کمک کننده نخواهد بود چون تفسیر نتیجه آزمایش با توجه به حضور احتمالی باکتری در پرندگان سالم دشوار خواهد بود، البته پرندگان سیستمیک علائم عمومی بیماری را بروز می­دهند. افزایش حجم ادرار در اغلب عفونت ­های باکتریایی دیده می­شود.

عفونت ­های ویروسی

عوامل عفونی ویروسی نظیر هرپس ویروس، آدنو ویروس، پارامیکسو ویروس و ایوی پاکس ویروس کلیه را نیز متعاقب سیر عمومی بیماری­زایی خود مبتلا می­سازند.

عفونت­ های قارچی

عفونت­ های قارچی کلیوی به طور معمول از راه انتقال مستقیم گرانولوم قارچی مستقر در کیسه­ های هوایی مجاور کلیه باعث ابتلای کلیه به عفونت­های قارچی که اغلب از گونه­ های آسپرژیلوس می­باشند، می­شوند.

عفونت ­های پروتوزوایی

عوامل تک یاخته ­ای نظیر میکروسپوریدیا در موارد ابتلا به نفریت از کلیه­ ها مورد شناسایی قرار گرفته است.

سموم

مسمومیت با فلزات سنگین به ویژه در طوطی­ سانان اغلب با هماچوری و پرادراری همراه است و متعاقب عوارض کبدی احتمال بروز نفروز وجود دارد. گیاهان سمی، آمینو گلیکوزیدها از عوامل مسمومیت­زای کلیه محسوب می­شوند.

کمبود یا مسمومیت با ویتامین ­ها

دریافت بیش از حد ویتامین D منجر به رسوب کلسیم در کلیه و سایر اندامهای پارانشیمی می­گردد و دفع ادرار زیاد، تشنگی و عدم توانایی در تغلیظ ادرار مشاهده خواهد شد. انسداد میزنای نیز متعاقب دهیدراتاسیون شدید و یا کمبود ویتامین A عارض می­شود. کمبود این ویتامین سبب متاپلازی سلول­های سنگفرشی اپیتلیوم میزنای می­شود که می­تواند سبب تنگی و درنهایت انسداد مجاری مربوط گردد.

برخی بیماری­ های غیرعفونی

عواملی نظیر ایجاد سنگ­ های ادراری، تومورها، فشار ناشی ا تخم

ماندگی و بیماری­ هایی نظیر نقرس احشایی نیز کلیه­ ها را تحت تأثیر قرار می­ دهد.

تشخیص و درمان

علایم بالینی و تاریخچه ممکن است بر بیماری­ های کلیوی دلالت کند هر چند در مواردی نظیر پر ادراری نمی­توان به طور اختصاصی به بیماری کلیوی مشکوک شد. معاینه دقیق بیمار و بررسی محتوی دفع شده و در صورت نیاز تهیه نمونه بیوپسی برای تشخیص قطعی نیاز است. دامپزشک پرندگان باید قادر به تفریق موارد پر ادراری از اختلالات دستگاه گوارشی ازجمله اسهال باشد.

انجام آزمایشات معمول هماتولوژی و بیوشیمایی، استفاده از تکنیک­ های رادیولوژی و سونوگرافی و درنهایت انجام آندوسکوپی جهت تشخیص و تفریق بیماری­ های کلیوی مورد استفاده قرار می­گیرد. اندازه­ گیری سطح اسید اوریک، توتال پروتئین و آلبومین از شاخص­ های قابل استناد می­باشند در حالی که افزایش سطح فسفات در پرندگان یافته قابل توجهی در تفسیر آسیب کلیوی نمی­باشد. باید توجه داشت که در صورت بالا بودن اسیداوریک خون، دست کم 80 70 % از قابلیت فیلتراسیون کلیوی کاسته شده است. در تصویربرداری کلیه کوچک و متراکم می­تواند نشان دهنده دهیدراتاسیون و تورم کلیه می­تواند نشانگر بروز نقرس یا نفریت باشد. بررسی حضور مواردی چون کیست، نئوپلازی، آسپرژیلوس و نقرس احشایی در آندوسکوپی به راحتی امکان­ پذیر است و با توجه به ساختار لبلوله کلیه پرندگان، تهیه نمونه بیوپسی بسیار کمک کننده خواهد بود.

مهم ترین نکته، درمان عمومی و علامت درمانی بیمار از جمله افزایش دمای محیط، مایع درمانی و افزودن مکمل­ های غذایی به جیره تا رسیدن به تشخیص دقیق و قطعی می­ باشد.

 

  • منبع : ماهنامه نسخه حیوانات
برچسب ها
نمایش بیشتر

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *