بیماری های غیر عفونی کبد در طوطی ها

در مباحث مرتبط به بیماری های طوطی ســانان بیشتر بیماری های عفونی مطرح شده و شاید کمتر به موارد غیر عفونی پرداخته شده است. عوامل ایجاد بیماری های غیر عفونی متنوع و درمان آنها نیز اغلب دشوار می باشد. در این مقاله بیماری های غیر عفونی کبد به طور خلاصه توضیح داده خواهد شد.

ابتلا به بیماری های کبدی در طوطی های خانگی غیر معمول نمی باشــد ولی تشخیص آن از سایر موارد دشوار است. کبد بدون اینکه علایم بالینی یا بیوشیمیایی بارز و قابل توجهی مشاهده شود، می تواند دچار عوارض متعددی گردد و تا زمانی که بخشی از کبد فعالیت طبیعی خود را داشته باشد علایم بارزی وجود نخواهد داشت. بیماری های کبدی را می توان به دو دســته حاد و مزمن طبقه بندی کرد. موارد حاد اغلب عفونی  یا ناشی از مسمومیت شدید هســتند. از جمله موارد مزمن شامل کبد چرب، مســمومیت های تدریجی، فیبروز کبدی، هموکروماتوز، آمیلوییدوز، نئوپلاسم و نقرس می باشد.

بیماری-های-غیر-عفونی-کبد4

کبد چرب :

کبد چرب ســندرمی است که با تجمع زیاد چربی در کبد تعریف می شــود. عوامل مسبب آن ممکن اســت تغذیه ای که شــامل مواردی چون چربی بالای جیره، کمبود آمینو اسید ها و ویتامین ها باشد و نیز عوامل سمی نظیر سرب، آرسنیک، آفلاتوکســین ها و عوامل وراثتی هم دخیل هستند. پرندگانی نظیر آمازون و کاکاتیل موارد بیشــتری از ابتلا را به خود اختصاص می دهند. عدم تحرک نیز می تواند از عوامل زمینه ای باشد.

هموکروماتوز :

هموکروماتوز در نتیجه تجمع بیش از اندازه آهن در کبد ایجاد می شــود و باعث بروز تغییرات پاتولوژیک در کبد می شود. این بیماری اغلب در توکان و مرغ مینا روی می دهد. ولی در طوطی سانان نیز به ویژه گونه های شهد خوار ( لوری و لوریکیت ها ) هم دیده می شود.

نئوپلاسم :

رایج تریــن تومور کبدی در طوطی ها کارسینومای مجرای صفراوی می باشد که آمازون ها و ماکائوهای بال ســبز بیش ترین موارد ابتلا را به خود اختصاص داده اند .

آمیلوییدوز :

ایــن عارضه به نــدرت در طوطــی ســانان مشــاهده شده اســت و اغلب متعاقب بیماریهای عفونــی مزمن یا التهابی روی می دهد.

نقرس :

نقرس احشایی در اثر تجمع رسوب اســید اوریک بر روی سطوح سروزی کبد و ســایر ارگان ها همراه اســت. پیش آگهی درمان این بیماری ضعیف است. این وضعیت به دلیل مشکلات کلیــوی، پروتئین و کلســیم بالای جیره و هم چنین مصرف بیش از حد ویتانین D ایجاد می شود .

بیماری-های-غیر-عفونی-کبد2

علایم بالینی :

علایم بالینی غیر اختصاصی و عمومی هستند و مواردی چون بی حالی، پرهای ژولیده، پر ادراری و پرنوشی را شامل می شود. حضور بیلی وردین در ادرار از نشانه های مهم آسیب جدی کبدی اســت. در این حالت رنگ اورات در محتویات دفع شده به جای سفید گچی به رنگ سبز یا زرد خواهد بود. در پرندگان مشاهده زردی در نواحی نظیر پوســت یا صلبیه چشم مشابه پستانداران روی نمی دهد. استفراغ، اتساع شکم و دهیدراتاسیون می تواند از نشانه های بالینی باشد. اتساع شکم در نتیجه بزرگی کبد منجر به عوارض تنفسی خواهد شد.

مصرف غذای زیاد و در عین حال لاغری هم می تواند از علایم ابتلا به بیماری کبدی مزمن باشــد. در موارد بروز هپاتوآنسفالی علایمی نظیر تشنج نیز مشاهده می شود افزایش سطح آمونیاک خون از عوامل بروز علایم عصبی است ولی مقادیر بسیار متفاوتی از این ترکیب در خون طوطی های ســالم اندازه گیری شــده و نمی تواند به عنوان معیاری مرتبط با علایم عصبی مورد استفاده قرار گیرد. البته حضور سایر متابولیت های ناشی از تجزیه پروتئین ها نیز در بروز علایم عصبی نقش دارند.

تشخیص :

ثبت تاریخ چــه دقیق و معاینــه بیمار به همراه نمونه گیری خون و انجام آزمایشــهای هموتولوژی و بیو شیمیایی و در نهایت انجام رادیو گرافی و سونو گرافی و بیوپسی در مسیر تشخیصی انجام می شوند.

تشخیص قطعی اغلب با انجام آندوسکوپی و تهیه نمونه بیوپسی امکانپذیر است. در معاینه بالینی اتساع شکم به دلیل بزرگ شدگی کبد یا تجمع مایع آسیت به راحتی قابل تشخیص اســت. حتی در پرندگان کوچک لبه کبد در محوطه شــکمی از زیر پوست قابل مشاهده است.

بیماری-های-غیر-عفونی-کبد1

آزمایشات بیوشیمیایی :

فاکتورهایب یوشیمیایی در پرندگان،به ندرت اختصاصی هستند. افزایش آنزیم آسپارات آمینوترانسفراز ( AST ) به  تنهایی نشان گر آســیب کبدی نمی باشد و آسیب های عضلانی نیز سبب افزایش این آنزیم خواهند شد. برای تفریق آسیب کبدی از عضلانی، مقدار اسید های صفراوی و آنزیم کراتین کیناز (CK) ضروری اســت.

در آسیب های عضلانی، آنزیم کراتین کیناز افزایش می یابد، با این حال آنزیم آسپارات آمینو ترانسفراز در بیماری های مزمن کبدی لزوما افزایش نخواهد داشت. در ابتلا به کبد چرب مقادیر اسید های صفراوی ، AST و کلسترول ممکن است ، با افزایش همراه باشد. با این حال لیپمی شدید سرم که در اغلب موارد روی می دهد، نتایج آزمایش را غیر معتبر می سازد.

در بیماری نقرس نیز سطح اسید اوریک خون افزایش می یابد ولی این یافته اختصاصی نمی باشد.

افزایش کم تا شدید اســید های صفراوی ( 700-250 µmol/l ) نشان گر از بین رفتن بخش قابل توجهی از کارکرد کبد است و پیش آگهی درمان ضعیفی دارد و در مواردی چون فیبروز شدید کبدی یا هایپرپلازی مجرای صفراوی روی می دهد. افزایش مقادیر کمتر اسید های صفراوی( 150-50 µmol/l ) نشان گر کارکرد طبیعی بخش باقیمانده کبد است .

بیوپسی :

انجام بیوپســی کبــد برای تشــخیص قطعی مورد استفاده قرار می گیرد. با وجود ســهولت انجام آن، خالی از خطر نمی باشد چون اغلب مشکل کبدی منجر به بروز اختلالات انعقادی خواهد شد و خونریزی متعاقب بیوپسی می تواند خطرناک باشد.

هماتولوژی :

در آزمایــش هماتولــوژی کم خونی، دهیدراتاســیون و تشخیص احتمالی عوامل عفونی مسبب مد نظر می باشد .

تصویر برداری :

افزایش اندازه کبد در تصاویر رادیوگراف اغلب به راحتی قابل تشخیص است ولی در شناســایی عامل مســبب، موثر نمی باشد. انجام ســونوگرافی کبد اطلاعات بهتری از تغییرات نســجی در اختیار قرار خواهد داد.

بیماری-های-غیر-عفونی-کبد3

درمان :

برای درمان بیماری های کبدی گاهاً هیچ درمانی وجود ندارد و تشخیص قطعی در چنین مواردی منجر به اوتانازی خواهد شد. درمان بیش تر شامل درمان حمایتی و علامت درمانی می باشــد که در ادامه به مواردی از آن اشاره می شود :

  1. افزایش دمای محیط  و مایع درمانی
  2. غذا دهی با سوند ( گاواژ)
  3. استفاده از شربت لاکتولوز جهت کاهش آمونیاک  در روده ها و تنظیم PH در روده ها
  4. استفاده از تسهیل کننده های عمل کرد کبد نظیر عرق خارشتر و ال-کارنتین
  5. اســتفاده از مکمل های ویتامینــی به ویژه گروه ویتامین های B
  6. در مــوارد لیپیدوز کبدی اصلاح تدریجی جیره و کاهش چربی آن به همراه افزودن بیوتین، کولین و متیونین به جیره غذایی باید انجام شود.
  7.  درمــوارد ابتلا به نقرس مایــع درمانی به همراه مصرف ویتامین  Aو اصلاح جیره باعث بهبودی شــرایط خواهد شد و مصرف آلوپورینول سبب کاهش اسید اوریک خون می گردد.
  8. در موارد ابتلا بــه هموکروماتوز، علاوه بر اصلاح جیره و استفاده از جیره غذایی کم آهن، خونگیری روزانه به مقدار 1 تا 2 درصد حجم کلی خون و یا 1 درصد از وزن بدن به طور هفتگی انجام می گردد.
  9. مصرف چای در جیره غذایی سبب کاهش جذب آهن خواهد شــد و مصرف دفروکسامین نیز سبب کاهش سطح آهن در بافت های بدن می گردد.
  • دکتر علی برهانی کیا
  • منبع: ماهنامه نسخه حیوانات
برچسب ها
نمایش بیشتر

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *